تبلیغات
اندیشه مطهری - اقتصاد اسلامی از دیدگاه شهید مطهری
اندیشه مطهری
بررسی آثار و اندیشه های استاد شهید
صفحه نخست       رایانامه          ارتباط با مدیران وبلاگ              ATOM            طراح قالب
شناسنامه شهید مرتضی مطهری شهید مطهری و دوستان شهید مطهری و دانشجویان شهید مطهری و دانشگاه شهید مطهری و وسایل شخصی
درباره وبلاگ


بشر امروزی از نظر علمی و فکری پا به جایی نهاده که آهنگ سفر افلاک کرده و سقراطها و افلاطونها باید افتخار شاگردی اش را بپذیرند اما از نظر روح و خوی و منش ، یک « زنگی مست تیغ بران به دست » بیش نیست .


مدیران وبلاگ : محمد سلیمی-قاسم رجبی
نظرسنجی
تا چه میزان این وبلاگ را در معرفی آثار، شخصیت و روحیات شهید مطهری موثر می دانید؟





متفکر شهید مطهری در زمینه اقتصاد اسلامی نیز سال ها مشغول مطالعه و تحقیق بوده است . ایشان با وجود آنکه در زمینه علوم اسلامی خود فقیهی عالیقدر بود ولی این را کافی ندانست و چندین سال در معیت استاد فن به مطالعه اقتصاد غربی پرداخت و مطالعاتی وسیع و عمیق در اقتصاد غرب و به ویژه درباره مارکسیسم انجام داد.


حاصل این مطالعات صدها ساعت نوار و بحث و درس و نوشته های فراوانی است که به همت شاگردان آن مرحوم امروز با کمترین تغییر در اختیار ماست. اما چرا از آثار به جای مانده استفاده مطلوب نمی شود و حتی اگر نقدی بر این آثار داریم در جو سالم بیان نمی شود؟

از دیدگاه استاد «مطهری» اسلام با اقتصاد دارای دو نوع پیوند مستقیم و غیرمستقیم است، پیوند مستقیم اسلام با اقتصاد از آن جهت است که مستقیماً یک سلسله مقررات اقتصادی درباره مالکیت، مبادلات، مالیات ها، ارث، مباهات و صدقات، وقف، مجازات های مالی یا مجازات هایی در زمینه ثروت و غیره دارد؛ چرا که اسلام کتاب البیع، کتاب الاجاره، کتاب الوکاله، کتاب الرهن، کتاب الارث و کتاب الوقف دارد.

بر همگان واضح است که اجتماع سالم اقتصاد سالم می خواهد و اولین اصل برای سلامت اقتصاد یک جامعه، اصل افزایش و رشد ثروت ملی و استراتژی تولید بر مبنای توزیع عادلانه ثروت است.

استاد «مطهری» اقتصاد را دارای دو بخش می داند و آن را به دو گروه اقتصاد نظری و اقتصاد برنامه ای تقسیم می کند.

او معتقد بود که اقتصاد نظری برای خود هیچ حد و مرزی قایل نیست و فقط در محور موضوع خود که افزایش ثروت است کار می کند. اینجاست که برای اقتصاد برنامه ای و دستوری و نقشی ایجاد شده وپای ارزش های خارج از مقوله اقتصاد به موضوع کشیده می شودکه براساس آن همه خواسته های افراد و همه تمایلات جامعه ملاک و معیار افزایش ثروت و تولید درآمد نمی تواند باشد.

شهید مطهری در موضوع اقتصاد اسلامی کتابی دارند که چاپ اول آن با تردیدهای فراوانی روبه رو شد و چاپ دوم آن گویا از استناد بیشتری برخوردار بود. گفته می شود کتاب منسوب به شهید مطهری در واقع تألیف خود ایشان نبود و شاید نکته اصلی اشکال همین جا است. این کتاب در واقع مجموعه یادداشت های دست نویس و پراکنده ایشان بود. شهید مطهری بحث هایی را در محافل علمی در مورد اقتصاد مطرح کرده بودند و به سؤالاتی پاسخ داده بودند که به صورت دست نویس درآمده بود.

بعد از شهادت، بعضی از منسوبین به ایشان زحمت کشیدند و این ها را تدوین کردند و توضیحاتی را بر آنها افزودند و چاپ کردند. هر محقق صاحب نظر مطالبی به ذهنش می آید و آنها را ثبت می کند تا با تدبر و تأمل به آنها عمق ببخشد. دوستانی که این مجموعه را چاپ کردند، فرض شان بر این بود که گویی این یادداشت ها نظر نهایی شهید مطهری در مورد مسایل اقتصادی است. به اعتقاد کارشناسان سیاسی و مذهبی نقطه اصلی اشکال در این بود که مطالب آن کتاب با مجموعه پارادایم ذهنی شهید مطهری خیلی سازگار نبود. یکی از موارد اشکال، پذیرش نوعی سوسیالیسم در اسلام در باب مالکیت اشتراکی زمین بود. در این کتاب در مورد خلق و ابداع و برخی ابتکارات جدید، حرف های نوینی مطرح شده است که قابل توجه است. در نظر شهید مطهری دانش ها و فن آوری ها محصول تفکر جمعی بشر از گذشته تا حال است، و به همین دلیل نمی تواند موضوع مالکیت فردی باشد، بلکه مالکیتش عمومی و اجتماعی است.

شهید مطهری در این باره به ماشین و ماشینیزم اشاره کرده بودند که محصول اندیشه روی هم انباشته دوران های مختلف زندگی بشری است و نمی توان گفت که این ماشین و سرمایه داری ماشینی قابلیت تملک فردی را دارد. این مسئله شاید هشت- نه بار در مجموعه اثر مطرح شده است و حرفی است قابل تأمل، ولی با انتشار آن، خصوصاً در آغاز انقلاب، که تفکرات سوسیالیستی در جامعه مطرح بود، امکان سوءاستفاده از آن وجود داشت و به این دلیل جلوی انتشار آن را گرفتند.

«تجربه سی ساله» که مصروف برخی آزمون ها و خطاها درباره چگونگی پیشرفت کشور شده است و شناخت متراکم و واقع بینانه ای که از این تجربیات در اختیار کشور است و در برخی «نهادسازی ها» و «اصلاح ساختارها» مانند ترسیم «چشم انداز بیست ساله» و «تدوین سیاست های اصل۴۴» و «هدفمند کردن یارانه ها» آثار عملی خود را نشان داده است، یکی از این فرصت هاست که می تواند با بررسی و بازنگری در نظرات سازنده استاد شهید مطهری در تدوین الگوی پیشرفت کشور نقش کلیدی و مؤثری ایفا کنیم. «فراهم شدن بسیاری از زیر ساختهای توسعه کشور در سی سال گذشته»، «تبدیل به جریان عمومی شدن پیشرفت های علمی در جامعه» که پیشرفت علمی رکن پیشرفت کشور است، «ارتقاء سطح نخبگی جامعه»، «برخورداری کشور از جمعیت جوان تحصیل کرده و با انرژی»، «برخورداری از سطح قابل توجهی از اعتماد به نفس ملی» خصوصا در این که می توان «پیشرفت کرد اما غربی نشد»، «زایل شدن باور به الگوی غربی پیشرفت به عنوان تنها راه پیشرفت بشر» که امروز علاوه بر «مشروعیت» با چالش «کارآمدی» روبروست و «اقتدار منطقه ای و بین المللی و قدرت الهام بخشی انقلاب در دنیای اسلام»، از دیگر فرصت های داخلی و خارجی است که زمینه های مناسبی را برای تدوین و نیز اجرای «درست» و «کارآمد» الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت بوجود آورده است.





نوع مطلب : شهید مطهری و بیداری اسلامی، 
برچسب ها :
          
جمعه 4 فروردین 1391





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی



استخاره آنلاین با قرآن کریم